Stilte, rust, en eenvoud …

In zowel Business Coaching als Management Coaching, maar ook bij Outplacement Coaching en Re-integratie Coaching spreek geregeld met mensen die zoeken naar meer stilte, rust, en eenvoud in hun leven. Een vaak lastige, universele uitdaging die iedereen op een eigen manier probeert in te vullen zoals ook blijkt uit de onderstaande tekst.

De moderne kluizenaar

De Franse schrijver Sylvain Tesson ging zes maanden in een blokhut in Siberië wonen, spendeerde er zijn dagen in monotonie en met nietsdoen en schreef er een boek over. Het werd een bestseller. Wat trekt ons zo aan in de moderne kluizenaar?

De stilte in plaats van het onophoudelijke gerinkel, gezoem en gebliep van computers en smartphones. De natuur in plaats van de verstikkende drukte en de complexiteit van de stad. Een boshut in de wildernis in plaats van een veel te kleine flat in een dichtgeknepen wereld. De Franse schrijver Sylvain Tesson ontvluchtte Parijs en ging zes maanden in een blokhut wonen in de bossen van de Siberische taiga. Hij nam mee: zestig boeken, sigaren, liters wodka en de nodige uitrusting om te overleven bij min dertig graden Celsius. Zijn tv-scherm werd een raam met uitzicht op het Bajkalmeer, zijn dagelijkse bezigheden beperkten zich tot een uur in de weer zijn om water te halen, visvangst, lezen, nietsdoen en wandelen.

Stilte, rust, en eenvoud …

Wat hij zocht, vond hij: stilte, rust, en eenvoud, in het hier en nu leven en een antwoord op de vraag of hij zichzelf kan verdragen. Hij schreef er het boek Zes maanden in de Siberische wouden over, dat in 2011 in Frankrijk de Prix Médicis voor Essay kreeg.

Twintig jaar geleden ging de jonge Amerikaan Chris McCandless naar net hetzelfde op zoek als Tesson. Ziek van het beklemmende materialisme in zijn land keerde hij de samenleving de rug toe en trok zich als kluizenaar terug in de wildernis in Alaska. Hij wilde er leven van wat de natuur te bieden had en zichzelf vinden. Op basis van zijn dagboeken schreef Jon Krakauer de bestseller Into the wild , die Sean Penn later verfilmde tot het gelijknamige kassucces. De caravan in Alaska waar McCandless woonde en waar hij uiteindelijk door ondervoeding stierf, is een drukbezocht bedevaartsoord geworden. Wat trekt ons zo aan in het verhaal van de kluizenaar? Is het romantisch escapisme of is ons verlangen dwingend?

Technostress

‘De behoefte aan kluizenaarschap is natuurlijk van alle tijden’, zegt de Nederlandse schrijfster en filosofe Joke Hermsen. ‘Van Socrates en Aristoteles tot Hannah Arendt, in de filosofie is het altijd een thema geweest. Om tot een innerlijke dialoog te komen, moet je je terugtrekken uit de wereld. Dat is het beginpunt van het denken.’

Hermsen heeft in haar boeken Stil de tijd en Windstilte van de ziel uitvoerig geschreven over het belang van rust en verveling en over het verschil in tijdsbeleving in de stad en in de natuur. Ze erkent dat die behoefte in onze samenleving, waarin we met zijn allen 24 uur per dag bereikbaar en online zijn, veel urgenter is geworden. ‘We kampen met een online neurose, met technostress’, zegt ze, ‘omdat we niet kunnen omgaan met onze moderne technologie. Heidegger waarschuwde er al voor: we hebben de vraag naar techniek laten liggen en dus zal de techniek met ons aan de haal gaan.’

Ons brein wordt autistischer

De filosofe hamert op het belang van een politiek discours over het gevaar van technologie. Dat is onbestaande. Volgens haar stevenen we met zijn allen af op een burn-out. Ze haalt de Britse wetenschapster Susan Greenfield aan, die aantoonde dat constant online zijn onze cognitieve vermogens verandert, omdat we het belangrijkste aspect, de non-verbale lichaamstaal, ontberen. Gevolg: ons brein wordt autistischer. Ze spreekt over een onderzoek dat aantoont dat een op de tien min-25-jarigen al te kampen had met een zware burn-out, als gevolg van de technologisering. ‘Geen wonder dus dat we ons willen terugtrekken. Al hoeft dat nu niet per se in Siberië te gebeuren’, zegt Hermsen. ‘Een paar uur per dag je scherm uitzetten is ook al een vorm van afzondering.’

Versplinterde levens

David Van Reybrouck, schrijver van het veelbekroonde Congo, voorzitter van PEN-Vlaanderen en bezieler van de G1000, heeft altijd gewandeld, al sinds hij een tiener was. Maandenlang trok hij alleen door Bretagne, Ierland en Schotland. Vorig jaar liet hij zijn razend drukke leven twee maanden achter zich en trok in zijn eentje 860 kilometer te voet door de Pyreneeën, van de Atlantische Oceaan tot de Middellandse Zee. ‘Ik werk hard en veel en door mijn werk voor de G1000 was ik diep in het rood gegaan’, vertelt Van Reybrouck ons. ‘Ik moest op adem komen. Als je constant online moet zijn en waanzinnig veel mails per dag moet beantwoorden, zoals ik, leid je noodgedwongen verschillende, versplinterde levens. Terwijl mijn echte aard geconcentreerd werken is, zoals aan een boek als Congo .’

‘Ik ben dan ook gaan wandelen in de Pyreneeën, omdat ik nood had aan traagheid en eenkennigheid – of monomanie, om het met een negatieve term aan te duiden. Ik heb Congo weleens vergeleken met een bergtocht. Eenkennigheid is voor mij in deze tijd het grootste voorrecht.’

Tijd

Tijd is nog zo’n voorrecht in onze samenleving. In zijn blokhut in Siberië verlangt en streeft Sylvain Tesson ernaar de tijd te stollen, stil te zetten en in het hier en nu te leven. Hij wil leven in plaats van geleefd worden. ‘Een vrij mens is de baas over de tijd. Wie de ruimte beheerst, is machtig, meer niet. In de stad hebben we geen vat op de minuten, de uren, de jaren. Ze stromen uit de wond van de gepijnigde tijd. In de blokhut komt de tijd tot rust. (…) Ik ben vrij omdat mijn dagen vrij zijn’, schrijft hij in zijn boek.

‘Zo’n tocht door de Pyreneeën maak je niet in één-twee-drie’, zegt David Van Reybrouck. ‘Je neemt er je tijd voor, anders kun je onmogelijk onthaasten en tot rust komen. Het geweldige is dat je zelf je tempo en je ritme bepaalt.’

Schaarste creëren

Hoe komt het dat waar we in het dagelijkse leven nauwelijks in slagen ons wel lukt in afzondering? ‘Onze economie is erop gericht schaarste te creëren’, zegt Joke Hermsen daarover. ‘De industrialisering had tot doel tijdbesparende machines te maken, maar heeft het omgekeerde bewerkstelligd van wat ze beoogde: een totaal gebrek aan tijd.’ In haar werk maakt de filosofe het onderscheid tussen klok- en innerlijke tijd.

‘De kloktijd is onze sociale tijd en die hebben we nodig om onze wereld te structureren’, vertelt ze. ‘Zonder een indeling in uren, minuten en seconden zou het chaos zijn. Alleen heeft de economie dat gegijzeld, door arbeid in tijd te gaan uitdrukken. Alles moet ook steeds sneller gaan, de productie wordt opgedreven. Het volstaat niet meer een smartphone te hebben, neen, je moet elk jaar een nieuw model kopen. Onze samenleving lijdt aan vervangingshysterie. En dat proces accelereert alleen maar.’ Het gevolg is dat we achter onszelf aanhollen en gevangenzitten in een race tegen de tijd, die we toch niet kunnen winnen. Dat komt vooral, meent Hermsen, doordat we onze innerlijke tijd, die we niet in uren en minuten kunnen uitdrukken, uit het oog zijn verloren. Zonder bewustzijn van die innerlijke tijd, die afstand neemt van onze ratrace en nietsdoen toelaat, zijn rust of creativiteit onmogelijk.

Keuzestress

Bovendien worden we volgens Hermsen verpletterd door keuzestress. Er is te veel aanbod, in de supermarkt, op tv, op het internet, waar je eindeloos door kunt blijven surfen. Die oneindigheid maakt ons knettergek, zegt de filosofe. ‘Door dat doorgeslagen aanbod verlangen we naar een armoedig aanbod en monotonie’. Want soms betekent less echt wel more .

‘In de bergen, met alleen het hoogstnoodzakelijke in je rugzak, word je geconfronteerd met en geniet je van de eenvoud en soberheid’, zegt David Van Reybrouck. ‘Toen ik na twee maanden terugkwam in Brussel, vond ik mijn huis plots veel te vol. Ik heb onmiddellijk van alles buitengegooid.’

Tesson vat het zo samen: ‘De blokhut, koninkrijk van de vereenvoudiging. Onder de naaldbomen beperkt het leven zich tot hoofdzaken. De tijd die aan de dagelijkse karweitjes wordt ontfutseld, wordt besteed aan uitrusten, nadenken en kleine geneugten. Het scala van dingen die moeten, is beperkt. Lezen, water halen, houthakken, schrijven en thee schenken worden rituelen. In de stad gaat elke handeling ten koste van talloze andere. Het bos bundelt wat de stad versnippert.’

Tijd, eenvoud, eenzaamheid en stilte zijn het kostbaarste goed geworden. ‘Het zijn luxe-ervaringen’, zegt Joke Hermsen. ‘Het worden de nieuwe miljonairs die het zich kunnen permitteren.’ Of zoals Tesson het verwoordt: ‘Kou, stilte en eenzaamheid zullen in de toekomst meer waard zijn dan goud. Op een overbevolkte, oververhitte, lawaaiige aarde is een boshut een paradijs.’

Leegte

Maar kan die zelfgekozen eenzaamheid niet ook een gevangenis van leegte worden, als de mens teruggeworpen wordt op zichzelf en alleen met zichzelf in dialoog kan gaan?

‘Alleen zijn is een sociale daad’, zegt David Van Reybrouck. ‘Je trekt op met een van de belangrijkste mensen in je leven: jezelf. Je moet een vorm van innerlijke democratie nastreven en zien te vinden. Of zoals Sartre het verwoordde: als je eenzaam bent als je alleen bent, dan ben je in slecht gezelschap.’

Het alleen-zijn dwingt je ook jezelf te aanvaarden zoals je bent, zegt Van Reybrouck. ‘Het is heel simpel: je raakt zo’n berg op of je raakt hem niet op. Als je in de bergen rondtrekt, vallen alle maskers af. En als je een top hebt bereikt, voel je je nietig en sterk tegelijk. Nietig door de natuur, sterk omdat je iets hebt verwezenlijkt. Zo wil ik ook in het leven staan. Maar soms moet je klimmen om af te dalen in jezelf.’

Bron: De Stem / Vicky Vanhoutte

Voor vormen van coaching klik op:

Personal Business Coaching

Outplacement Coaching

Re-integratie Coaching

Carrière / loopbaancoaching

Management Coaching

Klik voor klantervaringen naar: klantervaringen

<< Terug naar overzicht

Over Cesto

Cesto Training & Coaching biedt inspiratie, focus, en structuur aan ondernemers en hogeropgeleide professionals die duurzaam willen of moeten veranderen.

Voor een afspraak bel 06 – 23310515 of mail naar info@cesto.biz