Cultuur is een bedelares aan het worden …

Wie niet van klagerige cultuurpessimisten houdt had het tot gisteren lastig. Die pessimisten hadden een flinke troef in handen om hun gelijk mee te halen: het vorige kabinet had als plan om op de middelbare scholen Culturele en Kunstzinnige Vorming als verplicht vak af te schaften. Het zou dan geheel aan het initiatief van de scholen worden overgelaten of er nog iets aan kunst en cultuur gedaan zou worden. Wat in de praktijk zou betekenen dat geen leerling nog een museum- toneel- of concertzaal zou bezoeken.

Met een beetje geluk zijn die pessimisten nu hun troef kwijt want de nieuwe minister van onderwijs Jet Bussemaker zei het afgelopen weekend in het politieke programma Buitenhof  dat ze alle moeite zou doen om het vak te behouden. Dat is een welkome belofte. Het idee dat kunst en cultuur op school geheel vrijblijvend zou worden en dat de opvoeding van jongeren verstoken zou zijn van kennis en inzicht van wat kunst en cultuur is, had iets van een val in een afgrond, of op zijn minst een terugval in de menselijke evolutie. Het zintuig voor kunst en cultuur zou dan totaal verdwijnen: uit het hoofd, uit het hart, uit het curriculum. Het hoort er niet meer bij, want het kan niemand nog iets schelen. We hebben vanaf nu alleen nog oog en oor voor kennis waar we wat aan hebben – om geld te verdienen.

Het aanvankelijke verdwijnen van Culturele en Kunstzinnige Vorming (een brave mondvol, overigens) zou een vitale terugslag zijn geweest voor het culturele gehalte van Nederland. Het land zou niet meer weten dat kennis en inzicht in kunst en cultuur een essentieel onderdeel is van een brede opvoeding. De breedte van die opvoeding is er om onder allerlei omstandigheden staande te kunnen blijven. De kracht van kunst en cultuur daarbij is dat ze door hun bijzonderheid, originaliteit, diversiteit, luciditeit en verrassing het vermogen hebben tot vitalisering en revitalisering. Kunst en cultuur  staan met één been buiten de werkelijkheid, waardoor ze een cruciale afstand creëren die ervoor kan zorgen dat men de zaken op een iets andere manier kan zien. Met andere ogen.

In zijn bijdrage aan Niet te moeilijk graag, een boek met essays over ‘de verkleutering van het publieke debat’, schrijft Maarten van Rossem dat we niet bang hoeven te zijn dat de massacultuur een bedreiging vormt voor de minder massale cultuur, door hem de ‘high culture’ en ‘elitecultuur’ genoemd. Aan het aanvankelijke plan van het vorige kabinet om de CKV niet meer serieus te nemen, is te zien dat die dreiging er wel degelijk was. Als het was doorgegaan zou het idee dat kunst en cultuur iets essentieels in een menselijk bestaan vertegenwoordigen langzaam aan de horizon zijn verdwenen: fade-out.

Zou de cultuur zich niet met hand en tand verdedigen, dan zou Van Rossems vitale ‘elitecultuur’ binnen de kortste keren zijn verdwenen. Maar eigenlijk heeft de cultuur geen handen en tanden om zich mee te verdedigen. De cultuur is een bedelares aan het worden. Om enigszins in stand te blijven moet de cultuur nu op een bijna beschamende manier geld bij elkaar schrapen. Elke culturele instelling van enige omvang heeft een speciale Bedelares (het is meestal een vrouw) getooid is met de naam Fondsenwerver. Die moet bij allerlei bedrijven langs met de bedelnap om subsidies los te krijgen. Dat is een volledige baan.

Van Rossum schrijft dat het lot van de cultuur altijd precair is geweest, vanaf de Socratische oudheid al. Het is van alle tijden. Daarmee zegt hij dat er nu niets speciaals aan de hand zou zijn. Dat lijkt mij kortzichtig, om met Maarten van Rossem te spreken. Nooit eerder is de populaire cultuur zo overheersend geweest. Die domineert alle media, zelfs de lezers van NRC Handelsblad moeten er aan geloven, of ze het nu interesseert of niet. Die dominantie houdt in dat andere media zich er naar gaan richten, als voorbeeld van succes. Het betekent wel dat ze water bij de wijn moeten doen. Niet meer moeilijk moeten doen. Er ontstaat daardoor een hybride cultuur van amusement en ernst. Dat hoeft lang niet altijd iets slechts op te leveren (zoals er niets mis is met cultuur die populair is), maar zodra informatie en entertainment door elkaar gaan lopen, gaat er iets mis. De serieuze cultuur heeft het moeilijk. Ze is de nerd van het menselijk bestaan aan het worden. Ze zit in het verdomhoekje. Daar gaat Jet Bussemaker haar uit halen.

Lees ook Sander Pleij’s artikel ‘Wij willen Bildung! Wij willen Bildung!‘ over het belang van een brede culturele ontwikkeling.

Gepubliceerd door  

Voor vormen van coaching klik op:

 Personal Business Coaching

 Outplacement Coaching

 Re-integratie Coaching

 Carrière / loopbaancoaching

 Management Coaching

 

<< Terug naar overzicht

Over Cesto

Cesto Training & Coaching biedt inspiratie, focus, en structuur aan ondernemers en hogeropgeleide professionals die duurzaam willen of moeten veranderen.

Voor een afspraak bel 06 - 23310515 of mail naar info@cesto.biz